maandag 10 augustus 2026

MONSTER (HUMANOIDS FROM THE DEEP) 1980

Ontworpen door Jp

Ontworpen door Jp (deze poster is bloediger)

Ontworpen door Jp (deze poster is bloediger)

Originele Belgische Poster

Wie begin jaren tachtig de bioscoop of later de videotheek binnenstapte en oog in oog kwam te staan met de affiche vam Monster, wist meteen wat hem te wachten stond: slijmerige wezens uit zee, paniek, bloed en pure monsterhorror. De oorspronkelijke Amerikaanse titel was Humanoids from the Deep. De film ging in april 1980 in première en werd geproduceerd door New World Pictures, de maatschappij die onlosmakelijk verbonden is met cultproducent Roger Corman. Het verhaal speelt zich af in het kleine vissersplaatsje Noyo aan de Californische kust. De plaatselijke vissers kampen met teruglopende zalmvangsten, terwijl plannen voor een nieuwe conservenfabriek voor verdeeldheid zorgen. Maar onder het water is iets veel gevaarlijkers aan de gang. Experimenten met zalm hebben onbedoeld bijgedragen aan het ontstaan van agressieve, mensachtige zeewezens. Ze komen uit het water en vallen de inwoners aan. Wat begint als een rustig vissersdrama verandert al snel in een regelrechte nachtmerrie.

Doug McClure, Ann Turkel en Vic Morrow

De grote publiekstrekker was Doug McClure, die Jim Hill speelt. McClure was uitstekend geschikt voor dit soort avonturenfilms. In de jaren zeventig was hij al een bekend gezicht geworden door fantastische avonturen als The Land That Time Forgot en At the Earth's Core. In Humanoids from the Deep is hij opnieuw de nuchtere held die uiteindelijk tegenover wezens komt te staan die eigenlijk niet zouden mogen bestaan. Naast hem staat Ann Turkel als wetenschapper Dr. Susan Drake. Zij zorgt voor de wetenschappelijke verklaring achter de mutaties en vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het verhaal. De derde bekende naam is Vic Morrow, die de weinig sympathieke Hank Slattery vertolkt. Verder zien we onder anderen Cindy Weintraub als Carol Hill en Anthony Pena als Johnny Eagle.

De monsters

En natuurlijk zijn er de monsters zelf. Ze behoren voor mij tot die heerlijke generatie filmmonsters die nog werkelijk op de filmset aanwezig waren. Geen moderne digitale creaturen, maar acteurs in uitgebreide monsterpakken, aangevuld met make-up en praktische effecten. Bij het creaturewerk was een bijzonder talent betrokken: Rob Bottin. Hij zou kort daarna wereldberoemd worden met zijn spectaculaire effecten voor John Carpenters The Thing uit 1982. Ook Chris Walas, later bekend van onder meer Gremlins en The Fly, werkte aan de effecten. Daarom hebben de wezens uit Monster nog altijd zo'n bijzondere uitstraling. Ze zijn glibberig, donker, visachtig en tegelijkertijd menselijk genoeg om ongemakkelijk te worden. Juist die tastbaarheid geeft de film zijn typische sfeer: je ziet rubber, slijm en praktische effecten, maar tegelijkertijd geloof je dat zo'n gedrocht werkelijk uit de branding kan opduiken.

De opnamen – horror aan de Californische kust

De productie begon op 12 oktober 1979 in de omgeving van Mendocino, Californië. Tijdens de voorbereiding droeg het project verschillende titels, waaronder Beneath the Darkness en Humanoids Up from the Depths. Volgens contemporaine vakpersberichten lag het budget aanvankelijk rond 1,5 miljoen dollar, hoewel later ook een bedrag dichter bij 3 miljoen dollar werd genoemd. De buitenlandse distributierechten hielpen de productie financieren. De fotografie was van Daniel Lacambre, terwijl Mark Goldblatt de montage verzorgde. Goldblatt zou later een indrukwekkende carrière uitbouwen als editor van grote Hollywoodfilms. Zelfs bij de muziek duikt een naam op die later gigantisch zou worden: James Horner, de componist die jaren later muziek zou schrijven voor films als Aliens, Braveheart en Titanic. Dat maakt Monster achteraf bijna een kleine broedplaats van talent.

Een film met een bewogen productiegeschiedenis

Achter de schermen verliep alles echter lang niet zo eenvoudig. De oorspronkelijke regie was in handen van Barbara Peeters. Nadat haar versie grotendeels was opgenomen, vond Roger Corman dat de film commercieel nog niet hard genoeg was. Er werden daarom tijdens de verdere productie aanvullende scènes met meer geweld, bloot en expliciete monsteraanvallen opgenomen. Dat leidde tot een ernstig conflict. Zowel Peeters als Ann Turkel was volgens historische berichtgeving ontevreden over materiaal dat aan de film werd toegevoegd. Peeters verklaarde dat zij tijdens haar eigen opnamen juist bepaalde vernederende situaties tegenover vrouwen had proberen te vermijden. Corman liet vervolgens met een andere ploeg extra materiaal opnemen. Peeters wilde zelfs haar naam van de film laten verwijderen. Daardoor is Humanoids from the Deep eigenlijk het product van verschillende creatieve handen. Barbara Peeters bleef officieel de belangrijkste regisseur, terwijl ook tweede-unitwerk en aanvullende regie een rol speelden; bronnen noemen daarbij onder anderen James Sbardellati en Jimmy T. Murakami.

Een echte cultfilm

MONSTER – De Monsters uit de Diepte is zeker geen verfijnde sciencefictionfilm. Hij is ruw, soms smakeloos en duidelijk gemaakt om het publiek te laten schrikken. Maar precies daardoor is hij een prachtig tijdsdocument geworden van de monster- en exploitatiefilm rond 1980. De woeste zee, de afgelegen vissersgemeenschap, Doug McClure als klassieke avonturenheld, Ann Turkel als wetenschapper, Vic Morrow als ruwe tegenpool, de vroege muziek van James Horner en vooral die onvergetelijke praktische zeemonsters: het vormt samen een film die helemaal thuishoort in het tijdperk waarin een goede monsterfilm nog mocht ruiken naar rubber, kunstbloed, zeewater en rookmachines. En misschien is dat wel de grootste charme van Monster. De film probeert niet netjes of subtiel te zijn. Hij wil dat je in de donkere bioscoop naar het scherm kijkt en denkt: stel je voor dat er werkelijk iets uit die zwarte zee naar boven kom.

Het is cinema uit een tijd waarin een monster nog werkelijk voor de camera stond. Geen digitaal wezen, maar rubber, make-up, kunstbloed, zeewater en rookmachines. En juist daarom hebben die glibberige monsters uit de diepte, zoveel jaren later, nog altijd die heerlijke sfeer van de monsterbioscoop van weleer.


Geen opmerkingen:

Een reactie posten

CINEMA TRIOS IN GENK 1980

Remastered Een avond naar de film, aan de hand van een programma uit 1980 Een bioscoopprogramma kan een hele tijd terugbrengen. Op deze bewa...