zondag 30 augustus 2026

THE FOOD OF THE GODS 1976

Ontworpen door Jp

Wanneer de natuur terugslaat

In 1976 bracht regisseur Bert I. Gordon met The Food of the Gods een van die typische Amerikaanse monsterfilms naar het witte doek die vandaag haast onmiddellijk de sfeer van de jaren zeventig oproepen. Een afgelegen eiland, een geheimzinnige substantie, reusachtige dieren en een kleine groep mensen die plotseling niet langer bovenaan de voedselketen staat. De film werd uitgebracht door American International Pictures en was losjes geïnspireerd op H.G. Wells’ roman The Food of the Gods and How It Came to Earth uit 1904. Gordon schreef het scenario, produceerde en regisseerde de film en werkte bovendien zelf mee aan de visuele effecten. Bert I. Gordon was voor zo'n verhaal haast voorbestemd. Hij had zich gespecialiseerd in films waarin mensen, dieren en insecten tot gigantische proporties groeiden. Niet toevallig kreeg hij de bijnaam “Mr. B.I.G.” Films als The Amazing Colossal Man, Earth vs. the Spider en Village of the Giants maakten van buitensporige afmetingen bijna zijn handelsmerk.

EEN EILAND WAAR IETS NIET KLOPT

Het verhaal volgt Morgan, gespeeld door Marjoe Gortner, die met vrienden naar een afgelegen eiland trekt. Het uitstapje krijgt al snel een gruwelijke wending wanneer een van hen door enorme wespen wordt aangevallen. Op het eiland bevindt zich de boerderij van de familie Skinner. Daar komt uit de grond een vreemde melkachtige substantie tevoorschijn. Mrs. Skinner ziet het aanvankelijk als een wonderbaarlijk soort voedsel, maar dieren die ervan eten beginnen abnormaal snel te groeien. En daarmee begint de nachtmerrie. Er verschijnen een gigantische Haan, enorme wespen, grote larven of wormachtige dieren en uiteindelijk de wezens die het gezicht van de film zouden bepalen: reuzenratten. De ratten hebben eveneens van het mysterieuze voedsel gegeten en zijn veranderd in enorme, agressieve roofdieren. Ze vermenigvuldigen zich en omsingelen de mensen. Vanaf dat ogenblik verandert The Food of the Gods bijna in een belegeringsfilm. De veilige wereld van de mens wordt steeds kleiner terwijl buiten de natuur letterlijk tot monsterlijke proporties groeit. Onder alle monsteractie zit bovendien een typisch thema uit de jaren zeventig: de natuur die terugslaat tegen de mens. Het past bij de golf van ecologische horrorfilms uit die periode, waarin menselijke hebzucht en bemoeienis met natuurlijke processen uiteindelijk een verschrikkelijke prijs krijgen.

MARJOE GORTNER — MORGAN

Marjoe Gortner speelt Morgan, de centrale held van het verhaal. Hij is geen klassieke wetenschapper die onmiddellijk begrijpt wat er gebeurt, maar een lichamelijk sterke en praktische man die gedwongen wordt oplossingen te zoeken terwijl de situatie steeds gevaarlijker wordt. Gortners enigszins ruwe uitstraling werkt bijzonder goed in Gordons wereld. Tegenover enorme ratten en insecten moet Morgan niet zozeer de grote intellectuele held spelen: hij moet vooral overleven.

PAMELA FRANKLIN — LORNA

De Britse actrice Pamela Franklin speelt Lorna Scott. Zij had toen al een behoorlijke carrière achter zich en was als kindactrice onder meer te zien geweest in The Innocents uit 1961. Later speelde ze in verschillende thrillers en horrorproducties. In The Food of the Gods brengt Franklin iets menselijks tussen alle gigantische dieren en speciale effecten. Lorna wordt samen met de anderen steeds verder ingesloten door de ratten en moet haar angst overwinnen om te kunnen overleven.

BELINDA BALASKI — EEN VERTROUWD GEZICHT VOOR HORRORLIEFHEBBERS

Bijzonder leuk voor liefhebbers van klassieke horror is Belinda Balaski, die in The Food of the Gods de zwangere Rita speelt. Hoewel haar rol kleiner is dan die van Gortner en Franklin, blijft haar personage opvallend omdat zij midden in de belegering door de reuzenratten bovendien hoogzwanger is. Balaski zou later uitgroeien tot een vertrouwd gezicht binnen de Amerikaanse genre- en horrorfilm. In Joe Dante's Piranha uit 1978 speelt ze Betsy, die een bijzonder ondankbare ontmoeting krijgt met de ontsnapte vleesetende piranha's. Daarmee kreeg Balaski opnieuw een echte slachtofferrol in een verhaal waarin dieren zich plotseling tegen mensen keren. Nog bekender werd haar samenwerking met Joe Dante in The Howling uit 1981, een van de bekendste weerwolffilms uit die periode. Daarin speelt Balaski Terri Fisher. Ze bevindt zich dus in een interessant rijtje cultklassiekers: The Food of the Gods, Piranha en The Howling. Dat maakt haar aanwezigheid in The Food of the Gods achteraf extra aardig. Wie veel Amerikaanse horror uit de jaren zeventig en vroege jaren tachtig bekijkt, ziet Balaski verschillende keren terugkeren. Haar carrière werd sterk verbonden met het soort fantastische en griezelige cinema dat later een grote cultstatus zou krijgen.

IDA LUPINO EN DE OUDE HOLLYWOODGARDE

Een andere opmerkelijke naam is Ida Lupino als Mrs. Skinner. Lupino had een indrukwekkende carrière als actrice én regisseur achter de rug. Dat zo'n gevestigde Hollywoodnaam midden tussen Bert Gordons reuzenratten en gigantische kippen verschijnt, geeft de film een merkwaardige extra charme. John McLiam speelt Mr. Skinner, terwijl veteraan Ralph Meeker te zien is als Bensington. Jon Cypher vertolkt Brian. Bensington vormt daarbij een belangrijk element in het verhaal. Waar anderen vooral gevaar zien in de mysterieuze substantie, ziet hij ook commerciële mogelijkheden. Daarmee komt een van de oude ideeën van H.G. Wells weer naar boven: zodra de mens iets nieuws ontdekt, duurt het vaak niet lang voordat iemand zich afvraagt hoeveel geld ermee verdiend kan worden.

HOE MAAK JE IN 1976 EEN REUZENRAT?

Daarvoor bestond uiteraard nog geen CGI. En juist daarom bezit The Food of the Gods tegenwoordig zoveel nostalgische charme. Gordon gebruikte echte ratten in combinatie met miniatuurdecors, optische effecten, projecties en kunstmatige rattenkoppen. Voor close-ups werden mechanische creaties gebruikt waarmee de ratten konden bijten en knagen. Special-effectsartiest Tom Burman werkte mee aan verschillende kunstmatige rattenkoppen voor de productie. Het resultaat ziet er volgens moderne maatstaven soms duidelijk kunstmatig uit. Maar tegelijkertijd zie je iets wat bij moderne digitale monsterfilms grotendeels verdwenen is: er stond of bewoog daadwerkelijk iets voor de camera. De echte ratten bewegen door miniatuuromgevingen. Elders verschijnen enorme kunstmatige koppen. Verschillende beelden worden optisch samengevoegd om mens en reuzenrat samen in één wereld te plaatsen. Soms is de truc zichtbaar. Soms werkt hij verrassend goed. En juist die imperfectie maakt de film vandaag zo aantrekkelijk.

DE REUZENKIP, WESPEN EN LARVEN

Hoewel de ratten uiteindelijk de grote sterren van de film zijn, mogen de andere dieren niet vergeten worden. De enorme kip behoort tot de meest bizarre beelden uit de film. Daarnaast zijn er de reuzenwespen, die al vroeg duidelijk maken dat er op het eiland iets grondig mis is, en de vreemde grote larven of wormen. Samen vormen ze een soort nachtmerrieachtige versie van een gewone landelijke omgeving. Dieren die normaal nauwelijks bedreigend zijn, worden door hun afmetingen plotseling levensgevaarlijk. Dat eenvoudige idee was precies het terrein waarop Bert I. Gordon zich thuis voelde: neem iets alledaags, maak het honderdmaal groter en plaats er vervolgens doodgewone mensen tegenover.

OPNAMEN OP BOWEN ISLAND

Voor de buitenopnamen werd gebruikgemaakt van Bowen Island in British Columbia, Canada. Het ruige landschap met bossen, rotsen en water geeft de film zijn geïsoleerde karakter. Tijdens de productie kreeg de filmploeg volgens de productiegeschiedenis zelfs te maken met kleine aardbevingen en zwaar winterweer. Die locatie is belangrijker dan ze op het eerste gezicht lijkt. Een groot gedeelte van de spanning werkt juist omdat het verhaal zich niet midden in een grote stad afspeelt. Er is geen leger om de hoek. Geen eenvoudige ontsnappingsroute. Geen massa mensen om hulp te halen. Alleen een eiland, een handvol overlevenden en steeds meer hongerige ratten.

EEN KIND VAN DE JAREN ZEVENTIG

The Food of the Gods verscheen in 1976 en kreeg destijds bepaald geen unaniem lovende kritieken. De eenvoudige dialogen, het bizarre verhaal en vooral de wisselende kwaliteit van de speciale effecten werden gemakkelijk doelwit van recensenten. Maar bijna een halve eeuw later moet je de film misschien anders bekijken. Niet als een moderne horrorfilm. Niet als een realistische dierenfilm. Maar als een prachtig voorbeeld van de Amerikaanse drive-in- en monsterfilm uit de jaren zeventig. Een periode waarin een filmmaker nog miniatuurboerderijen bouwde om echte ratten reusachtig te laten lijken. Waar mechanische monsterkoppen voor de camera verschenen. Waar een gigantische kip zonder enige ironie een bedreiging voor mensen kon vormen. En tussen al dat monstergeweld vinden we Marjoe Gortner, Pamela Franklin, Hollywoodlegende Ida Lupino en de jonge Belinda Balaski, die enkele jaren later opnieuw tegenover dodelijke dieren zou staan in Piranha en daarna in The Howling midden in de wereld van de weerwolven terechtkwam. Dat is uiteindelijk de blijvende charme van THE FOOD OF THE GODS. Een mysterieuze substantie. Een afgelegen eiland. Reusachtige wespen, kippen, larven en ratten. En mensen die ontdekken dat de natuur helemaal niet zoveel nodig heeft om de rollen om te draaien. Een heerlijke, vreemde en soms heerlijk onbeholpen monsterklassieker uit 1976, gemaakt in een tijd waarin filmmonsters nog met miniaturen, mechaniek, echte dieren en vooral een flinke dosis verbeelding tot leven moesten worden gebracht.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten

CINEMA TRIOS IN GENK 1980

Remastered Een avond naar de film, aan de hand van een programma uit 1980 Een bioscoopprogramma kan een hele tijd terugbrengen. Op deze bewa...